De slang is een bijzonder dier. In onze westerse cultuur wordt het verguisd, terwijl het andere culturen als redder of godheid wordt gezien. De slang oogst zowel ontzag en angst.
De slang als krachtdier is een krachtig symbool voor transformatie, wijsheid en flexibiliteit. Ook in de Chinese dierenriem staat de slang voor wijsheid en mysterie.
In deze blog wil ik diverse verhalen belichten die in allerlei culturen over de slang worden verteld. Daarbij ook speciale aandacht voor de slang in Harry Potter, waarin de slang ook een dubbele rol speelt.
Qi Gong
Ontdek hoe Chinese wijsheid je fysieke en mentale gezondheid kan transformeren met Qi Gong – jouw pad naar vitaliteit, innerlijke kracht en verbinding met o.a. de energie van krachtdieren.
De bewegingen en ritmes van Qi Gong zijn geïnspireerd door de natuur, en de zachte, vloeiende aard van deze praktijk maakt het toegankelijk voor mensen die op zoek zijn naar een diepere verbinding met hun innerlijke kracht.
“Makkelijker dan yoga”
Als je hier meer over wilt weten, ga dan naar “het eeuwenoude geheim van een blakende gezondheid en een goed humeur“.
De slang in de bijbel
Vooraf wil ik gezegd hebben dat ik geen theoloog ben. Ik ben geïnteresseerd in Bijbelse verhalen, maar heb hierover zeker niet de wijsheid in pacht. Voor uitgebreide en theologische informatie verwijs ik naar Theologie.nl.
De slang in het paradijs
In het Bijbelse verhaal van Adam en Eva speelt de slang een belangrijke rol als het dier dat Eva verleidt om van de verboden vrucht te eten. Dit heeft grote gevolgen: Adam en Eva worden uit het Paradijs verdreven.
- Verleiding en Zonde: De slang wordt vaak gezien als het symbool van verleiding en zonde. Spiritueel kan dit wijzen op de duistere, verleidelijke kant van het leven die iedereen in zich heeft.
- Kennis: De slang biedt kennis aan, in de vorm van de verboden vrucht. Dit lijkt op de spirituele betekenis van de slang als symbool van wijsheid en kennis, maar in dit geval heeft het negatieve gevolgen.
- Transformatie: Na het eten van de vrucht verandert alles voor Adam en Eva. Ze krijgen zelfkennis en realiseren zich dat ze naakt zijn. Dit kun je zien als een vorm van transformatie, een kernaspect van de slang in spirituele zin.
- Dualiteit: De slang in het Paradijs toont de dualiteit van goed en kwaad, wijsheid en onwetendheid. Dit maakt het een complex en veelzijdig symbool.
Dus, in het verhaal van Adam en Eva belichaamt de slang verschillende spirituele thema’s, zoals verleiding, kennis, en transformatie, maar ook de complexiteit van goed en kwaad. Het is een symbool dat uitnodigt tot diepere reflectie over menselijke keuzes en de gevolgen daarvan.
![Bronzen slang mozes](https://krachtsymbolen.com/wp-content/uploads/2024/04/slang-2.jpg)
De bronzen slang in de woestijn.
In het Bijbelse verhaal uit Numeri 21:4-9 speelt de bronzen slang een cruciale rol bij de genezing van de Israëlieten die door giftige slangen werden gebeten tijdens hun reis door de woestijn. Dit verhaal is rijk aan symboliek en lagen van betekenis.
Genezing en Redding: De bronzen slang staat op een paal als een teken van genezing voor de Israëlieten. Iedereen die gebeten was en ernaar opkeek, werd genezen. Dit symboliseert goddelijke redding en de mogelijkheid van genezing door geloof.
Geloof en Gehoorzaamheid: Het opkijken naar de bronzen slang was een daad van geloof en gehoorzaamheid aan de instructies van God, via Mozes. Dit onderstreept het thema dat ware genezing en spirituele vooruitgang vaak een daad van overgave en vertrouwen vereisen.
Zonde en Gevolgen: De verschijning van de giftige slangen kan worden gezien als een direct gevolg van de ongehoorzaamheid en klachten van de Israëlieten tegen God en Mozes. De bronzen slang biedt niet alleen een geneesmiddel maar dient ook als een herinnering aan de gevolgen van zonde.
Symbool van Christus: In het christendom wordt de bronzen slang soms voorafschaduwd als een symbool van Jezus Christus en zijn kruisiging. Net zoals de Israëlieten naar de slang op de paal moesten kijken om fysieke genezing te vinden, wordt geloof in Christus gezien als de weg naar spirituele genezing en verlossing.
Dus, in het verhaal van de bronzen slang worden thema’s zoals genezing, geloof, zonde, en verlossing verweven tot een diepgaand spiritueel verhaal dat uitnodigt tot reflectie over de kracht van geloof en de beloften van goddelijke interventie. Het verhaal benadrukt dat vertrouwen in hogere macht essentieel is voor ware verlossing en genezing. Overigens werd deze slang later vernietigd door koning Hizkia (2 koningen 18).
(advertentie)
De slang in Openbaring
In het boek Openbaring, het laatste boek van het Nieuwe Testament van de Bijbel, speelt de slang, die geïdentificeerd wordt als Satan of de duivel, een prominente rol als slechterik. Dit krachtige en symbolisch geladen verhaal biedt diepe inzichten in de strijd tussen goed en kwaad.
De Ultieme Bedrieger: In Openbaring 12:9 wordt de slang omschreven als “de grote draak, de oude slang, die duivel en Satan genoemd wordt, die de hele wereld verleidt.” Hier wordt de slang gepresenteerd als de ultieme bedrieger, wiens invloed zo wijdverbreid is dat het de hele wereld omvat. Dit onderstreept de kracht van bedrog en de omvang van de bedreiging die de slang vormt.
Strijd en Overwinning: Het boek vertelt over de epische strijd tussen de engelen, geleid door Michaël, en de draak. De engelen slagen erin de slang uit de hemel te werpen, wat symboliseert dat het goede het kwade overwint, hoewel de strijd op aarde voortduurt. Dit verhaal benadrukt de voortdurende strijd tussen de krachten van licht en duisternis.
Eindtijd en Laatste Oordeel: De aanwezigheid van de slang in Openbaring is nauw verbonden met de studie van het einde der tijden. De strijd tegen de slang maakt deel uit van de grotere context van de eindtijd, waarin de uiteindelijke oordelen en de triomf van het goede over het kwaad plaatsvinden.
Symboliek van Oordeel en Verlossing: De confrontatie met de slang culmineert in de uiteindelijke nederlaag en het oordeel van de draak, waarmee een tijdperk van vrede en gerechtigheid wordt ingeluid, zoals beschreven in de latere hoofdstukken van Openbaring. Dit symboliseert de hoop op verlossing en de belofte dat het kwaad uiteindelijk zal worden overwonnen.
De slang in Openbaring belichaamt dus de voortdurende aanwezigheid van het kwaad in de wereld, maar ook de ultieme belofte van zijn overwinning. Het verhaal dient als een krachtige herinnering aan de gevaren van verleiding en de noodzaak van waakzaamheid en standvastigheid in het geloof.
![st michael en de slang](https://krachtsymbolen.com/wp-content/uploads/2024/04/slang-3.jpg)
De slang in de alchemie
Ouroboros
De ouroboros is een oud symbool van een slang die in zijn eigen staart bijt. Dit symbool komt voor in veel verschillende culturen en heeft meerdere betekenissen. Het is een krachtig symbool met rijke betekenis. Het heeft veel raakvlakken met de slang als krachtdier, zoals het thema van vernieuwing en de cyclische aard van het leven.
- Eeuwige Cyclus: De meest voorkomende interpretatie is die van oneindigheid en eeuwige vernieuwing. De slang die zichzelf eet, symboliseert de cyclus van leven, dood en wedergeboorte.
- Eenheid: Het staat ook voor het concept van eenheid en de verbondenheid van alle dingen. Begin en einde komen samen.
- Zelf-reflectie: Het kan ook wijzen op het idee van zelf-reflectie of het oneindige karakter van de menselijke ziel.
- Alchemie: In alchemistische teksten wordt het symbool gebruikt om het proces van vernieuwing en het eindeloze streven naar perfectie uit te beelden.
Geïnteresseerd in een online cursus tarot?
Ben jij geïnteresseerd in een thuiscursus tarot? Leer hoe je de kaarten interpreteert en hoe je je intuïtie vergroot. De cursus is verrassend diepgaand en met een beetje oefening helpen de kaarten je met het nemen van de lastige beslissingen waar je voor staat.
Op dit moment slechts 17 euro)*
)* er kunnen geen rechten ontleend worden aan de prijs.
De slang en transformatie
Transmutatie is een kernconcept in de alchemie, waarbij het gaat om het proces van het veranderen van basismetalen in edele metalen, zoals lood in goud. Dit idee heeft niet alleen een letterlijke betekenis in de chemische experimenten van de alchemisten, maar ook een diepe spirituele en symbolische lading. De slang speelt hierin een bijzondere rol als symbool van transformatie en vernieuwing.
Fundamentele Verandering: Transmutatie gaat over de fundamentele verandering van materiële eigenschappen op een diep niveau. Dit is vergelijkbaar met de manier waarop een slang zijn oude huid afwerpt om te groeien en zichzelf te vernieuwen. Het symboliseert de alchemistische ambitie om niet alleen materialen, maar ook de menselijke ziel te transformeren.
Purificatie: In de alchemie staat transmutatie ook voor het zuiveringsproces. Net zoals de slang zijn oude, versleten huid achterlaat, zoeken alchemisten naar manieren om materiële en spirituele onzuiverheden te verwijderen, wat leidt tot een verhoogde staat van perfectie en zuiverheid.
Symboliek van Vernieuwing: De transformatie van slangenhuid dient als een krachtig symbool voor de mogelijkheid van vernieuwing en verjonging in het leven. Dit principe wordt in de alchemie gebruikt om te wijzen op de mogelijkheid van het menselijke streven naar verlichting en spirituele wedergeboorte door het proces van innerlijke transformatie.
Psychologische en Spirituele Groei: In een meer esoterische zin, verwijst transmutatie naar de transformatie van persoonlijke innerlijke conflicten en de groei van het individu. De alchemistische praktijk bevat parallellen met persoonlijke zelfverbetering en psychologische evolutie, waarbij de slang dient als metafoor voor het overwinnen van de oude zelf om plaats te maken voor nieuwe inzichten en een vernieuwd zelfbewustzijn.
(advertentie)
De slang: gif en genezing
Genezing en vergif zijn twee thema’s die nauw met elkaar verbonden zijn in de alchemie, vooral in de symboliek rond de slang. Deze thema’s belichten de dualiteit van natuurlijke stoffen en processen, waarbij dezelfde elementen zowel destructieve als heilzame eigenschappen kunnen hebben. Hieronder volgt een verdere uitdieping van deze concepten binnen de alchemische traditie:
Dubbelzijdig Potentieel: In de alchemie symboliseert de slang zowel genezing als vergif. Dit concept staat bekend als het ‘dubbelzijdige zwaard’ van de natuur: stoffen die kunnen genezen kunnen ook vergif zijn, afhankelijk van de dosis en het gebruik. Dit principe is diep geworteld in de alchemistische praktijk, waar het juiste gebruik van materialen (zowel fysiek als spiritueel) centraal staat.
Transformatie van Vergif in Geneesmiddel: De alchemistische praktijk omvat vaak het idee van het transformeren van vergiften in geneesmiddelen, een proces dat zowel letterlijk als symbolisch is. Dit idee wordt weerspiegeld in de manier waarop een slangengif kan worden gebruikt voor zowel het toebrengen van letsel als voor medische doeleinden, zoals bij het ontwikkelen van antiserum. In spirituele zin verwijst dit naar het transformeren van persoonlijke of spirituele ‘gifstoffen’ (zoals negatieve gedachten, destructieve gewoonten) in ‘geneesmiddelen’ (leringen die leiden tot groei en verlichting).
Genezing door Vernieuwing: Net als de slang die zijn huid afwerpt voor vernieuwing, ziet de alchemie genezing als een vorm van vernieuwing en zuivering. Het afwerpen van de oude huid wordt gezien als een metafoor voor het loslaten van het oude en zieke en het omarmen van een vernieuwde, gezonde staat van zijn. Dit wordt zowel toegepast in het zuiveren van metalen als in de spirituele zuivering van de ziel.
Alchemie van het Zelf: Op een dieper, psychologisch niveau wordt de interactie tussen genezing en vergif in de alchemie gebruikt als een metafoor voor innerlijke transformatie. Dit proces omvat het onderzoeken en ‘neutraliseren’ van innerlijke vergiften—angsten, onzekerheden, woede—en het transformeren ervan in krachten voor persoonlijke genezing en spirituele groei.
![Slang als totemdier](https://krachtsymbolen.com/wp-content/uploads/2023/08/Default_A_giant_menacing_serpent_with_razor_sharp_fangs_and_a_0-1024x683.jpg)
De slang in Harry Potter
In de Harry Potter-serie van J.K. Rowling speelt de slang een opvallend symbolische en letterlijke rol, verweven door de gehele reeks als een teken van zowel duisternis als mysterie. Hieronder een diepere analyse van hoe de slang gebruikt wordt in de wereld van Harry Potter:
Het Huis Slytherin: Een van de vier huizen op Hogwarts, Slytherin, wordt gesymboliseerd door een slang. Dit huis staat bekend om waarden zoals sluwheid, ambitie en een sterke wil, eigenschappen die vaak geassocieerd worden met de slang. Slytherin produceert veel duistere tovenaars, maar ook leden die deze eigenschappen op een positievere manier gebruiken.
Parseltongue: Parseltongue, de taal van slangen, wordt door enkele personages in de serie gesproken, waaronder Harry Potter zelf. Dit vermogen is zeldzaam en wordt vaak gezien als een teken van een donkere of mysterieuze aard, mede omdat de beruchte donkere tovenaar Voldemort ook Parseltongue spreekt.
Nagini: Nagini, de metgezel van Voldemort, is een grote, groene gifslang die een cruciale rol speelt in de serie. Zij is niet alleen een van Voldemorts Horcruxes, een object waarin hij een deel van zijn ziel heeft verborgen om onsterfelijkheid te bereiken, maar ook een dodelijk wapen in zijn arsenaal. Nagini symboliseert trouw en dodelijke gevaarlijkheid.
De Basilisk: In “Harry Potter en de Geheime Kamer” speelt een gigantische basilisk, een mythische slang die mensen kan doden met een enkele blik, een centrale rol. Deze slang, die in de geheime kamer van Slytherin leeft, brengt terreur naar Hogwarts en benadrukt het thema van gevaar en duisternis dat met slangen wordt geassocieerd.
Symboliek van Zuivering en Bedrog: Slangen in Harry Potter symboliseren ook de thema’s van zuivering en bedrog. De zuivering, zoals gezien in de vernietiging van de basilisk en Nagini, vertegenwoordigt het overwinnen van duistere krachten en de interne strijd tegen het kwaad. Tegelijkertijd illustreert het vermogen van slangen om te bedriegen (bijvoorbeeld door hun uiterlijk of door Parseltongue) de complexiteit van goed en kwaad in de serie.
Deze voorbeelden tonen aan hoe Rowling slangen gebruikt als rijke, veelzijdige symbolen die de diepte van de personages en de plot versterken, en die de voortdurende strijd tussen duisternis en licht in de magische wereld van Harry Potter illustreren.
Kundalini en de levensenergie van de slang
Kundalini is een concept uit de yogatraditie en betekent letterlijk ‘opgerolde slang’ in het Sanskriet. Het wordt vaak afgebeeld als een slapende slang opgerold aan de basis van de ruggengraat. Hier zijn wat dingen die je moet weten:
- Energie: Kundalini staat voor een vorm van levensenergie. Als deze energie wordt gewekt, stroomt het omhoog langs de ruggengraat.
- Chakra’s: De energie beweegt door de zeven chakra’s (energiecentra) van het lichaam, van de basis van de ruggengraat tot aan de kruin van het hoofd.
- Ontwaken: Het ‘ontwaken’ van de kundalini kan leiden tot diepe spirituele inzichten, verhoogd bewustzijn en zelfs mystieke ervaringen.
- Praktijken: Verschillende yogatechnieken, ademhalingsoefeningen en meditaties kunnen helpen om de kundalini-energie te wekken.
- Voorzichtigheid: Niet goed begeleide kundalini-ervaringen kunnen soms ook negatieve bijwerkingen hebben, zoals mentale of emotionele onbalans.
- Verbinding met de Slang: De slang als krachtdier en de kundalini-energie delen thema’s van transformatie, vernieuwing en de ontsluiting van verborgen wijsheid of potentieel.
(advertentie)
Quetzalcoatl, de gevederde slang
De gevederde slang, beter bekend als Quetzalcoatl, is een van de belangrijkste godheden in de Meso-Amerikaanse mythologie, met name binnen de culturen van de Azteken en de Tolteken. Quetzalcoatl, wiens naam “gevederde slang” betekent in het Nahuatl, is een god van wind, lucht, en leren, en speelt een cruciale rol in verschillende mythes en rituelen.
Het Verhaal van Quetzalcoatl
Quetzalcoatl wordt vaak afgebeeld als een mix van slang en vogel, waarbij zijn lichaam dat van een slang is, bedekt met de veren van de quetzal, een vogel bekend om zijn levendige, kleurrijke veren. Een van de bekendste verhalen over Quetzalcoatl is hoe hij naar de onderwereld reisde om de botten van de vorige mensheid te verzamelen, die hij vervolgens met zijn eigen bloed mengde om de huidige mensheid tot leven te wekken. Dit verhaal benadrukt zijn rol als schepper en brenger van leven.
Een ander significant verhaal beschrijft hoe Quetzalcoatl werd verleid door Tezcatlipoca, een andere god, die hem dronken maakte waardoor hij een taboe overtrad. Beschamd en vernederd verliet Quetzalcoatl de Tolteekse stad Tollan en beloofde terug te keren. Dit aspect van zijn mythe werd door de Azteken gebruikt om de aankomst van Hernán Cortés in 1519 te interpreteren, die zij aanvankelijk voor Quetzalcoatl hielden.
![Slang in verhalen](https://krachtsymbolen.com/wp-content/uploads/2024/04/slang-6.jpg)
Symboliek van Quetzalcoatl
Quetzalcoatl’s symboliek is rijk en veelzijdig:
Schepping en Leven: Als een god van de schepping symboliseert Quetzalcoatl de mogelijkheid tot vernieuwing en het begin van nieuwe tijdperken. Zijn reis naar de onderwereld en het brengen van leven benadrukken thema’s van wedergeboorte en vernieuwing.
Kennis en Leren: Quetzalcoatl wordt ook geassocieerd met kennis, leren en ambachten. Hij wordt beschouwd als de patroon van priesters, de uitvinder van boeken en de kalender, en de brenger van maïs naar de mensheid, wat zijn rol als leraar en gids benadrukt.
Wind en Lucht: Als de god van de wind vertegenwoordigt Quetzalcoatl de vitale adem van het leven en de kracht van verandering. Zijn verbinding met de wind weerspiegelt het idee dat lucht essentieel is voor leven en dat wind de kracht heeft om landschappen te transformeren.
Dualiteit en Balans: De combinatie van vogel (hemel) en slang (aarde) in zijn verschijning symboliseert de eenheid van tegenstellingen, het verbinden van hemel en aarde, materie en geest, wat cruciaal is voor de schepping van leven en kennis.
Duik in “Numerologie voor Beginners” van Esther van Heerebeek en ontdek hoe je met je geboortedatum en -namen persoonlijke inzichten en levenspaden kunt onthullen.
Dit toegankelijke boek biedt een eenvoudige introductie tot numerologie, perfect voor persoonlijke groei en zelfontdekking. Een onmisbaar naslagwerk voor iedereen geïnteresseerd in de kracht van getallen!
De slang in de Noorse Mythologie
Het Verhaal van Jörmungandr
Volgens de mythe werd de slang Jörmungandr door Odin in de oceaan geworpen die Midgard, de wereld van de mensen, omringt. De slang groeide zo groot dat hij in staat was zichzelf in de staart te bijten en zo een cirkel rondom de hele wereld te vormen.
Jörmungandr’s greep symboliseert de omsluiting en verbinding van de aarde, en zijn ontwaken zou het einde der tijden, Ragnarök, inluiden.
Ragnarök en de Laatste Strijd
Tijdens Ragnarök, de apocalyptische serie van gebeurtenissen die uiteindelijk tot de ondergang van de goden zal leiden, breekt Jörmungandr los uit de oceaan om deel te nemen aan de laatste strijd. In deze strijd staat hij tegenover Thor, de god van de donder. Volgens de profetieën zullen Jörmungandr en Thor elkaar doden tijdens deze eindstrijd. Thor slaagt erin de slang te doden, maar hij zal slechts negen stappen zetten voordat hij zelf sterft aan het gif dat Jörmungandr hem heeft ingespoten.
Symboliek van Jörmungandr
Chaos en Vernietiging: Jörmungandr symboliseert de ongetemde krachten van de oceaan en de chaos die inherent is aan de wereld. Zijn vermogen om destructieve golven en stormen te veroorzaken wanneer hij zich beweegt, benadrukt zijn verbinding met natuurlijke destructieve krachten.
Eeuwige Cyclus: Net als de Ouroboros, die zichzelf in de staart bijt en een cyclische aard symboliseert, vertegenwoordigt Jörmungandr de oneindige natuur van de wereld en de voortdurende cyclus van leven, dood en wedergeboorte.
Conflict en Eindtijd: De confrontatie tussen Jörmungandr en Thor symboliseert het eeuwige conflict tussen orde (Thor) en chaos (Jörmungandr). Hun uiteindelijke strijd weerspiegelt de strijd tussen goede en kwaadaardige krachten die leiden tot de wedergeboorte van de wereld na Ragnarök.
(advertentie)
De regenboogslang (Aboriginals)
De Regenboogslang is een centraal figuur in de Aboriginal mythologie van Australië, vereerd als een van de belangrijkste scheppergoden in veel van de Aboriginal culturen. Dit mythische wezen wordt vaak geassocieerd met regen, water, en het scheppen van belangrijke geografische kenmerken.
Het Verhaal van de Regenboogslang
De Regenboogslang wordt beschouwd als een immens machtig wezen dat in de tijd van de Droomtijd (Dreamtime), de scheppingstijd, door de aarde bewoog en het landschap vormde. Terwijl ze door de aarde reisde, creëerde ze rivieren, bergen, gaten en meren. Haar bewegingen lieten ook paden na die door de Aboriginals werden gevolgd, zowel fysiek als spiritueel.
In sommige verhalen komt de Regenboogslang tevoorschijn uit een waterpoel om de zon te consumeren, wat regen veroorzaakt, en wanneer ze weer in de aarde terugkeert, stopt de regen. In andere vertellingen is ze een beschermer van het land en zijn mensen, maar kan ze ook destructief zijn als ze wordt verstoord of niet naar behoren wordt gerespecteerd.
![Regenboogslang](https://krachtsymbolen.com/wp-content/uploads/2024/04/slang-7.jpg)
Symboliek van de Regenboogslang
Schepping en Vruchtbaarheid: Als een scheppingsgodin symboliseert de Regenboogslang de bron van alle leven. Door het land te vormen en waterwegen te creëren, wordt ze gezien als een brenger van leven en vruchtbaarheid, essentieel voor de voortgang van zowel het milieu als de culturen die ervan afhankelijk zijn.
Verbinding en Reis: De paden van de Regenboogslang door de aarde worden vaak geïnterpreteerd als spirituele en fysieke reisroutes die de Aboriginal gemeenschappen volgen. Deze paden symboliseren de verbinding tussen verschillende plekken en mensen, evenals de spirituele reis van het leven.
Cycli van Natuur: De Regenboogslang is sterk verbonden met de watercycli, zoals regen en droogte, die cruciaal zijn voor het Australische landschap. Haar verschijningen en bewegingen worden gezien als verklaringen voor de natuurlijke cycli die de seizoenen en het weer bepalen.
Moraal en Orde: In veel verhalen fungeert de Regenboogslang ook als een morele kracht die sociale regels en taboes handhaaft. Zij beloont degenen die de wetten van de gemeenschap volgen en straft diegenen die dat niet doen, waardoor ze de sociale en morele orde binnen de cultuur behoudt.
De Regenboogslang blijft een krachtig en eerbiedwaardig symbool binnen de Aboriginal culturen, en vertegenwoordigt de levenskracht en de spirituele essentie die ten grondslag ligt aan het land en zijn mensen. Haar verhaal is niet alleen een uitleg van de natuurlijke wereld, maar ook een richtlijn voor het behouden van de harmonie tussen mens en natuur.
Conclusie
De slang is dualistisch wezen dat zowel het goede als het kwade kan vertegenwoordigen. Ze kan scheppend en destructief zijn en haar gif kan doden en genezen.
In deze blog heb ik zeker niet alle aspecten van de slang behandeld. Tijdens het schrijven kreeg ik steeds meer begrip en waardering voor de symboliek van dit dier.